LỜI KHUYÊN CHO BẬC ĐẠI
HỌC
Đa phần các khóa học Đại học tại Nhật Bản được giảng dạy bằng tiếng Nhật, vẫn
có những trường Đại Học lớn cung cấp các khóa học bằng tiếng Anh nhưng với
trình độ từ Thạc sĩ / Tiến sĩ. Chỉ có một số ít các trường Đại Học cung cấp các
khóa học bằng tiếng Anh với trình độ Đại học – Cử nhân. Vì vậy lời khuyên cho
bạn là nên học tiếng Nhật bằng các khóa học tiếng trước khi vào Đại Học.
Hầu như các trường Đại Học Công Lập, Đại Học danh tiếng ở Nhật đều sử dụng EJU
– The Examination for Japanese University Admission for International Students
(日本留学試験Nihon RyūgakuShiken) như một tiêu
chuẩn tuyển sinh nhập học cho sinh viên Quốc Tế và vẫn có những trường áp dụng
phương pháp tuyển sinh theo kỳ thi tuyển riêng của mỗi trường.
Hãy đơn giản hóa việc nhập học vào các trường Đại Học với kỳ thi EJU – kỳ thi
đánh giá năng lực Nhật Ngữ dành cho Du Học Sinh muốn nhập học vào các trường
Đại Học danh tiếng.
Kỳ thi EJU dành cho đối tượng là Du học sinh tại Nhật, mỗi năm được tổ chức 2
lần vào tháng 6 và tháng 11. Ngoài kỳ thi kiểm tra tiếng Nhật còn có kỳ thi
dành cho các môn Khoa học, Vật lý, Hóa, Sinh, Toán học, và có cả các môn xã
hội, Chính trị, Địa lý, Lý luận Xã Hội, Kinh tế. Có thể đăng ký thi bằng tiếng
Anh một số môn ngoại trừ môn thi kiểm tra năng lực Nhật Ngữ. Khác với các kỳ
thi khác về tiếng Nhật, kỳ thi EJU đánh giá trình độ năng lực của bạn thông qua
số điểm đạt được chứ không phân biệt Đậu /Rớt . Và nội dung đề thi tiếng Nhật
bao gồm tổng hợp tất cả các kỹ năng nghe – phản xạ – đọc – viết .
LỜI KHUYÊN CHO BẬC SAU ĐẠI HỌC
Nếu bạn đã vượt qua được bốn năm Đại Học rồi thì sao lại không tiếp tục lên Cao
Học. Tại Nhật có rất nhiều học bổng dành cho sinh viên ưu tú. Chỉ cần bạn là
người ham học, chịu khó cầu tiến và là người có ước mơ. Luôn có rất nhiều tổ
chức khuyến học dành cho những ai có hoài bão lớn.
Kỳ tuyển sinh đầu vào Cao Học ở Nhật không dễ, nhưng khi bạn đã vượt qua được
thì các bước tiếp theo sẽ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều. Cánh cửa tương lai mở
rộng cùng với cơ hội sống và làm việc tại Nhật, hoặc quay về Việt Nam cống hiến
với cơ hội công việc thu nhập cao.
Khác
biệt văn hóa Việt Nam &Nhật Bản
Dưới đây là một vài nét văn hóa Nhật Bản được tác giả bài viết khéo léo so
sánh trong cùng ngữ cảnh ở Việt Nam.
1. こんにちは (konnichiwa):
Với tiếng Việt, bạn có thể dùng “xin chào”, “em chào thầy”, “cháu chào bác”,
“con chào ba” cho mọi lúc, mọi nơi. Nhưng với tiếng Nhật, tùy theo thời điểm mà
từ chào hỏi khác nhau. (Điều này giống với tiếng Anh).
Ở Việt Nam, khi tôi gặp đồng nghiệp người Nhật, hoặc sinh viên có giờ học với
giáo viên người Nhật, đều dùng こんにちは [konnichiwa] cũng là chuyện đương nhiên. Chỉ có điều
với người thân trong gia đình thường họ lại không dùng câu chào này.
Dù được gọi là họ hàng thân thích, nhưng nếu là con riêng của chồng (hoặc vợ),
cha mẹ chồng (hoặc vợ) thì こんにちは [konnichiwa] vẫn được dùng để chào hỏi nhau.
Ngoài ra, nếu là ruột thịt nhưng sống cách xa, cha mẹ, anh em lúc thăm nhau vẫn
chào こんにちは
[konnichiwa].
Cũng có trường hợp ngoại lệ: cha mẹ ly dị, con cái sống xa tình cảm của cha,
lâu ngày gặp lại cha con chào nhau こんにちは [konnichiwa] như chào với người
ngoài.
Vậy thường khi ra đường, anh em tình cờ gặp nhau thì chào hỏi nhau như thế nào?
Đương nhiên tùy người mà cách chào khác nhau, nhưng cách biểu hiện thông thường
là: あら
[ara] (Ủa!) hay どうしたの
[doushitano] (Sao vậy?).
Với bạn bè hay cha con, おはよう [ohayou] (chào buổi sáng) hay おやすみ [oyasumi] (chúc ngủ
ngon) vẫn được dùng chào nhau. Riêng こんばんは [kombanwa] (chào buổi tối) cũng
giống như こんにちは
[konnichiwa] trong tiếng Nhật giao tiếp được giới hạn ngầm cho mối quan hệ cha
con.
2. ありがとう [arigatou] (Cám ơn):
Một du học sinh nước ngoài đến nhà người Nhật chơi, khi được mời dùng trà đã
nói: ありがとう
[arigatou]. Có điều gì đó đã làm cho bà chủ nhà cảm thấy du học sinh này hơi
thất lễ.
ありがとう
[arigatou] quả là lời nói biểu lộ lòng cảm tạ. Khi cho trẻ con quà bánh và được
chúng đáp lại bằng lời cảm ơn ありがとう [arigatou] là chuyện thường tình. Nhưng trường hợp
sinh viên này dùng ありがとう [arigatou] đã làm cho bà chủ nhà không hài lòng. Tại
sao vậy?
Theo tài liệu 日本人のコミュニケーション
[Nihonjin no komyunikeeshon] (Cách giao tiếp của người Nhật) thì lời cảm ơn ありがとう
[arigatou] chỉ được phép sử dụng trong phạm vi sau đây:
a. Người lớn tuổi nói với
người nhỏ hơn.
b. Thầy giáo nói với học
trò.
c. Nếu là quan hệ nơi làm
việc thì cấp trên với cấp dưới.
d. Bạn bè với nhau.
e. Trẻ con với người lớn.
Như vậy, trường hợp của du học sinh kể trên phải dùng kính ngữ ありがとうございます
[arigatou gozaimasu] (Dạ xin cảm ơn) mới được cho là lễ phép.
Vì biết được phạm vi cho phép sử dụng ありがとう [arigatou] nên khi nói ra, người
ta có thể đoán được người nghe có quan hệ như thế nào với người nói. Và điều
này rất cần thiết trong xã hội sử dụng tiếng Nhật, một xã hội có cấu thành trên
dưới theo chiều dọc.
Đương nhiên, nếu thêm phần kính ngữ ございます [gozaimasu] hay ございました
[gozaimashita] sau ありがとう [arigatou] cũng không làm hỏng luật lệ này.
3. いらっしゃいませ [irasshaimase]:
Khi bước vào một nhà hàng Nhật, một sinh viên Trung Quốc đã ngạc nhiên và lúng
túng khi nghe lời mời chào lớn tiếng いらっしゃいませ [irasshaimase] mà không biết
phải trả lời sao cho phải. Điều này đối với người Nhật chẳng là vấn đề gì cả,
vì đối với họ, đó là chuyện đương nhiên.
Rồi khi bước ra khỏi nhà hàng lại có tiếng cám ơn rõ lớn từ sau lưng ありがとうございました
[arigatou gozaimashita]. Nghe vậy, người sinh viên đó quay lại và đáp どういたしまして
[douitashimashite]. Chính nghĩa của lời nói “Không có chi” này đã làm cho nhân
viên nhà hàng vừa nói lời cảm ơn đó đứng ngây ra...
Trên thực tế, khách Nhật khi nghe lời cảm ơn đó không đáp lại bằng どういたしまして
[douitashimashite].
4. どういたしまして [douitashimashite]:
Ở siêu thị Việt Nam, sau khi trả tiền, có nhiều khách hàng nói lời cảm ơn với
nhân viên thu ngân. Nhưng nếu ở Nhật thì điều đó sẽ bị cho là rất mất tự nhiên.
Bởi lẽ, trong xã hội Nhật Bản, quan niệm “khách hàng là thượng đế” đến nay vẫn
còn được giữ vững.
Ở các cửa hàng Nhật, bạn sẽ thường nghe lời tiễn khách sau:
店員
[ten in] (nhân viên):
ありがとうございました
[arigatou gozaimashita].
客
[kyaku] (khách hàng):
無言
[mugon] (không nói gì),
無視
[mushi] (làm lơ),
hoặc nói どうも
[doumo] thay cho lời cảm ơn đầy đủ,
hoặc khách chỉ mỉm cười là đủ!
5. Đại từ nhân xưng ngôi thứ II あなた [anata]:
Một du học sinh được thầy giáo chủ nhiệm giới thiệu với thầy hiệu trưởng. Đang
khi nói chuyện vui vẻ, người sinh viên đó đã hỏi thầy: あなたはどんな音楽が好きですか。[anata wa
donna ongaku ga sukidesuka?] (“Bạn” thích loại nhạc nào?) thì trong phút chốc
không khí bỗng nặng đi, có cái gì đó trong câu hỏi đã làm thầy cảm thấy khó
chịu...
Trong xã hội Nhật, từ nhân xưng ngôi thứ II được cho là rất khó sử dụng, thậm
chí người Nhật với nhau hầu như cũng không có cơ hội để dùng あなた [anata].
Hẳn nhiên, tránh dùng あなた [anata] là an toàn nhất.
Vậy thì lúc nào, ai nói với ai mới dùng ngôi thứ hai này? Cách biểu hiện này
bộc lộ rõ nét cơ cấu ngôn ngữ phân biệt trên dưới trong xã hội Nhật. Cũng như ありがとう
[arigatou], あなた
[anata] không được dùng cho người lớn tuổi hơn mình, cấp trên hay bậc đàn anh.
Tuy nhiên, trong cơn phẫn nộ, bực tức, đôi khi người Nhật cũng lớn tiếng nói
với vợ hay với bạn あなた！ [anata] hoặc きみ！ [kimi] (cậu, mày).
Một người bạn Nhật của tôi, biết rõ thời gian tôi đến Nhật mà sau hơn 2 tháng
mới liên lạc được với tôi. Trong e-mail đầu tiên gửi cho tôi, có một đoạn chị
đã viết 私もずっとあなたのことが気になっていました
[Watashi mo zutto anata no koto ga ki ni natteimashita.] (Tôi cũng đã luôn lo
lắng về chị). Khi hỏi cách dùng あなた [anata] trong trường hợp này, tôi
đã được giáo viên người Nhật giải thích là: dù là bạn thân nhưng người nói mang
cương vị lớn hơn nên tỏ thái độ bậc đàn chị qua cách dùng あなた
[anata].
Một điều lạ là từ あなた [anata] lại thường được in trong sách tiếng Nhật dành
cho người nước ngoài. Điều này được cho là buộc phải làm. Bởi lẽ nếu không có
chủ ngữ thì người nước ngoài học tiếng Nhật thường không thể đặt thành câu văn.
Để tránh dùng ngôi thứ hai này, trong quá trình giảng dạy, giáo viên sẽ lưu ý
cho người học.
Thực tế khi người Nhật nói chuyện với nhau, hầu như họ không dùng あなた
[anata]. Đó cũng là lý do học sinh cấp II của Nhật khi học tiếng Anh cảm thấy
ngường ngượng khi sử dụng đại từ nhân xưng ngôi thứ hai “you”.
Tìm hiểu và định hướng du học Nhật
Tìm hiểu thông tin đi du học và làm
thế nào có thể kết hợp với con mình để có được sự đầu tư hiệu quả cho việc du
học là điều không dễ dàng gì với đa số các phụ huynh hiện nay. Sau đây Công ty
Hiền Quang sẽ giới thiệu bài viết hữu ích của chị Ngô Thanh Giang – Chuyên viên
tư vấn của Công Ty Hiền Quang nói về "Định hướng và những lời khuyên hữu
ích dành cho Phụ huynh sẽ và đang có con đi du học".
Phần 1: Tìm hiểu và
Định hướng du học cho con
Tôi chắc chắn rằng, nhiều phụ huynh đã đầu tư khoản chi phí không nhỏ cho việc
này. Làm thế nào để khoản chi phí này trở nên hiệu quả và thành công hơn? Nhiều
năm làm việc trong lĩnh vực tư vấn du học, tôi từng gặp qua rất nhiều phụ huynh
và học sinh; Họ bắt đầu con đường xây dựng kế hoạch du học và tìm hiểu thông
tin rất khác nhau. Trong số họ có những người thành công và rất hài lòng với
những gì họ đã làm cho con mình, nhưng cũng có không ít phụ huynh đã không đạt
được nguyện vọng của mình và họ đã thực sự thất bại. Ở đây, tôi chỉ muốn đề cập
đến những yếu tố dẫn đến sự thất bại này:
- Không hiểu hết nguyện vọng của các Cháu (điển hình như: Con không thích đi du
học nhưng vẫn cố gắng ép đi du học hoặc tự chọn nước du học mà phụ huynh thích
chứ không phải con mình thích; tự chọn ngành học cho con mà không tham khảo
ngành mà con mình muốn học hoặc năng lực học tập của con mình có đủ khả năng
đáp ứng được hay không….)
- Tìm hiểu thông tin dựa vào sự truyền miệng (có những phụ huynh thậm chí không
biết con mình học ở trường nào, chỉ biết là đi nước nào đó mà thôi).
- Chưa chuẩn bị tốt trình độ ngoại ngữ (các học sinh không có trình độ ngoại
ngữ tốt sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình học và các ứng xử trong cuộc
sống, dẫn đến chán nản không muốn học tiếp)
- Chưa tìm đúng các nhân viên tư vấn có tâm huyết và hiểu biết về giáo dục quốc
tế (các nhân viên tư vấn chỉ tư vấn thông tin chung chung và không có kinh
nghiệm, dẫn đến sự lựa chọn trường và chương trình không phù hợp)
- Không sâu sát và hỗ trợ các cháu trong thời gian du học (phụ huynh thường
nghĩ đơn giản về việc đi du học, chưa đặt vào vị trí của du học sinh để
hỗ trợ tinh thần và chia sẽ tình cảm cho các cháu).
Trước
khi bắt đầu kế hoạch tìm hiểu thông tin du học, tôi khuyên các phụ huynh hãy
ngồi lại cùng trao đổi và thảo luận với con mình những điều sau:
- Hãy nói cho các cháu biết ý định cho con đi du học của anh (chị) và để ý xem
các cháu có thích đi du học hay không?
- Hãy chia sẽ vì sao anh (chị) mong muốn cháu đi du học? Định hướng rõ tương
lai sẽ giúp các cháu nhiệt huyết theo đuổi lý tưởng của mình hơn.
Đất nước nào mà các cháu sẽ lựa chọn, vì sao?
- Định hướng của anh (chị) về đất nước sẽ gửi cháu đi du học? nên cho các cháu
biết vì sao?
- Hãy cho cháu biết cuộc sống đi du học sẽ như thế nào bằng cách anh (chị) hãy
tham khảo và cho cháu thấy những khó khăn mà cháu sẽ phải đối mặt trước khi đi
du học?
- Cho cháu gặp những người đã đi du học để hiểu và hình dung cuộc sống du học
được rõ nét hơn.
- Hãy nói cho cháu biết 1 kế hoạch cụ thể về chi phí mà cháu sẽ có được khi đi
du học?
- Hãy hỏi cháu về khả năng ngoại ngữ và chuẩn bị đầu tư cho việc học ngoại ngữ
như thế nào?
- Hãy cùng Cháu tham gia những buổi hội thảo của các trường hoặc những buổi Tư
vấn trước khi lên đường để đi du học.
Những câu hỏi nên đưa
ra khi tìm hiểu Trường cho con
Dưới đây là một số điều mà phụ huynh nên làm khi
tìm hiểu thông tin cho các cháu:
Tên trường sẽ cho con đi du học là gì? (tôi khuyến khích các phụ huynh hãy đọc
kỹ và nhớ tên trường một cách chính xác - đây cũng sẽ là một trong những lý do
mà một số Đại sứ quán dùng để xem xét thêm nếu phụ huynh biết con mình sẽ học ở
trường học nào?)
Trường thành lập năm nào?
Trường thuộc loại tư thục hay công lập?
Trường thuộc dạng nội trú hay bán trú? Cách thức ở như thế nào?
Trường nằm ở vị trí nào? Sự thuận tiện về giao thông ra sao?
Tổng số học sinh của trường là bao nhiêu?
Có thành tích gì nổi bật hay không?
Có đào tạo khóa học tiếng Nhật trước khi vào học khóa học chính hay không?
Bao nhiêu học sinh/1 lớp học (dành cho học sinh học PTTH)?
Tỉ lệ học sinh quốc tế và học sinh Việt Nam là bao nhiêu?
Trường có tỉ lệ các học sinh vào Đại học là bao nhiêu?
Chuyên ngành nổi bật của trường Đại học này?
Tỉ lệ học sinh có việc làm sau khi tốt nghiệp hoặc bằng cấp của trường có giá
trị như thế nào?
Yêu cầu đầu vào?
Học bổng và các ưu đãi khác?
Học phí bao nhiêu? Học phí này tính theo 1 năm học hay theo học kỳ? Học phí sau
khi vào học sẽ đóng theo học kỳ hay đóng theo năm? Mỗi năm, dự kiến tăng
học phí ước tính khoảng bao nhiêu? (Chỉ là học phí đúng nghĩa, không bao gồm
các khoản chi phí phát sinh khác)
Chi phí cộng thêm là những phí gì? Ví dụ: phí sách vở, tài liệu, phí tham gia
các hoạt động xã hội, bảo hiểm…
Ước tính chi phí sinh hoạt cụ thể? (tiền ăn, tiền thuê nhà, tiền vé đi lại,
tiền điện thoại, tiền điện + nước, … )
Hãy xin một số thông tin liên hệ với các du học sinh đã đi học từ trường này,
tranh thủ thời gian để nói chuyện về cách học và thông tin về trường với các
học sinh đó. Vẫn biết, các công ty tư vấn hay trường học có thể nhờ học sinh
này nói tốt về trường của họ, nhưng ít ra anh (chị) cũng có được một vài bằng
chứng sống về trường đó, để có được sự nhận xét khách quan hơn.
Tìm hiểu và lựa chọn những công ty tư vấn du học uy tín, đặc biệt họ sẽ không
chỉ là nơi hỗ trợ thông tin ngay từ khi chuẩn bị đi du học, mà sẽ hỗ trợ giúp
gia đình anh (chị) ngay cả trong quá trình các cháu đang học tại trường.
Điều quan trọng nữa là: hãy hỏi công ty tư vấn có thu phí dịch vụ hay sẽ làm
miễn phí cho bạn.
Lưu ý: Chi phí bước đầu để chuẩn bị
một bộ hồ sơ du học
Phí Đưa đón sân bay
Phí đăng ký nhập học (cũng nên lưu ý một số trường miễn giảm phí này cho sinh
viên)
Phí bảo hiểm
Các chi phí xin visa
Chi phí vé máy bay
Phí tìm kiếm chỗ ở
Phí khám sức khỏe
Và các chi phí khác như dịch vụ ngân hàng, mua đồ dùng trước khi đi…
